ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ

ដោយ៖ ម៉ង់ វ៉ាលី

ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ មានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិស្រែវាល ឃុំដងកាំបិត ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្ត​កំពង់ធំ ចម្ងាយប្រមាណ ១០០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត និងស្ថិតនៅកៀកតំបន់ព្រៃឡង់។ នៅសម័យ​អាណានិគមបារាំង ប្រាសាទនេះពុំធ្លាប់មានអ្នកស្រាវជ្រាវណាមកសិក្សាឡើយ ពោល គឺទើបតែ​នៅសតវត្សរ៍ទី២១នេះ ដែលក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សហការជាមួយសាលាបារាំងចុង   បូព៌ាប្រទេស មកសិក្សានិងចុះបញ្ជី។

ប្រាសាទនេះសាងអំពីឥដ្ឋ មានរាងបួនជ្រុងស្មើ មានយ៉លយបន្តិច បែរមុខទៅទិសខាងកើត ហើយខាងកើតមានស្រះធំមួយ។ តួប៉មនេះមានប្រវែង ៤,៥០ម៉ែត្រ យ៉លយទៅទិសខាង​កើតមានប្រវែង ១ម៉ែត្រ ហើយមានកម្ពស់សរុប ៧ម៉ែត្រ។ ឥដ្ឋរបស់ប្រាសាទមានប្រវែងជាមធ្យម បណ្តោយ ៣០ស.ម. ទទឹង ១៣ស.ម. និងកម្រាស់ ៦ស.ម.។ សព្វថ្ងៃ នៅខាងក្នុងប្រាសាទបានក្លាយជាប្រហោងជ្រៅមួយ កើតចេញពីការជីកបំផ្លាញរុករកវត្ថុបុរាណដោយជនខិលខូចជាច្រើន​លើកច្រើនសារ។ ចំណែក ជញ្ជាំងរបស់ប្រាសាទនៅទិសខាងលិច ខាងជើង និងខាងត្បូង យើងមើលលែងយល់ទៅហើយ ដោយសារបំណែកឥដ្ឋដែលធ្លាក់មកពីកំពូលប្រាសាទមកកប់បាត់     ជញ្ជាំង។ ប៉ុន្តែ ផ្នែកខ្លះដែលនៅសល់អាចឱ្យយើងដឹងថា ប្រាសាទនេះពុំមានទ្វារបញ្ឆោតដូចប្រាសាទដទៃទៀតទេ តែគេធ្វើជញ្ជាំងឥដ្ឋលាត ឬអាចមានលម្អត្រឹមតែសសរផ្អោបដែលនៅជាប់​ជញ្ជាំង ដូចប្រាសាទមួយចំនួនក្នុងក្រុមប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក តួប៉ម N9, N10។

ក្បាច់លម្អរបស់ប្រាសាទពុំមាននៅសេសសល់ច្រើននោះទេ លើកលែងតែផ្តែរទ្វារមួយធ្វើ​អំពីថ្មភក់ ដែលយើងឃើញធ្លាក់នៅខាងមុខប្រាសាទ។ ផ្តែរទ្វារនេះមានបណ្តោយ ១៤៥ស.ម. ទទឹង ៥៥ស.ម. កម្រាស់ ៣០ស.ម. ដែលមានលម្អដោយរូបសត្វមករបែរមុខចូលក្នុងខ្ជាក់ឬលេប​ក្បាច់បន្ទាត់ធ្នូ។ ក្រៅពីរូបសត្វមករ យើងអាចនៅមើលឃើញតែរំយោលផ្កាតិចតួចទៀតប៉ុណ្ណោះ ដោយហេតុថាក្បាច់នៅលើផ្តែរបានរលុបស្ទើរពេញមួយផ្ទៃផ្តែរទៅហើយ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា យើងអាចដឹងថា ផ្តែរនេះមានលំនាំដូចផ្តែរជាច្រើនទៀតដែលរកឃើញនៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលជាសិល្បៈរចនាបថសំបូរព្រៃគុក សតវត្សរ៍ទី៧ ហើយប្រាសាទនេះអាចសាងនៅក្នុង​រជ្ជកាលព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី១ (គ.ស.៦១៦ ដល់ ៦៣៧)។

តាមរយៈតឹកតាងនេះ យើងអាចសនិ្នដ្ឋានបានថា ទីតាំងប្រាសាទស្រែប្រាសាទ អាចជា តំបន់មួយដែលមានមនុស្សតាំងទីរស់នៅនាសម័យចេនឡា ហើយក៏អាចមានទំនាក់ទំនងទៅមក​ឥតដាច់ជាមួយសហគមន៍មនុស្សនៅរាជធានីឦសានបុរ ដ្បិតបើមើលតាមភូមិសាស្រ្ត គឺនៅមិនឆ្ងាយពីគ្នាប៉ុន្មានទេ។